Nog tot het begin van de lente draait in het Permekemuseum in Jabbeke alles rond één belangrijk onderwerp: de mens. In de tentoonstelling Zie de mens ontdek je hoe kunstenaars laten zien wat mensen voelen, meemaken en doormaken in hun leven.

De Bedelaar – Constant Permeke, 1931

Collectie Mu.ZEE, Kunstmuseum aan zee
De bedelaar behoort samen met Boer met schop en De zaaier tot een reeks van drie landelijke figuren die Permeke begin jaren dertig realiseerde. Permeke isoleerde de figuren uit hun dagelijkse omgeving. Ze beheersen het hele vlak. Bepaalde delen van het lichaam zijn sterk benadrukt, zoals handen, voeten en ogen, door ze uit te vergroten en te vervormen. 

Grote, sterke figuren

Kunstenaar Constant Permeke (1886–1952) schilderde vooral gewone mensen, zoals vissers en boeren. Hij beeldde hen vaak groot af, zodat ze bijna het hele schilderij vullen. Zijn figuren zien er stevig en krachtig uit. Toch tonen ze ook gevoelens, zoals vermoeidheid, verdriet of stilte.

De mensen in zijn schilderijen kijken meestal niet naar de toeschouwer. Ze zijn aan het werk op het land of onderweg om vis te verkopen. Permeke keek heel goed naar hoe mensen leefden. Met donkere kleuren en dikke verfstreken maakte hij hun lichamen zwaar en sterk. Met fijne lijnen tekende hij details en emoties.

Constant Permeke, Over Permeke, 1922.
Collectie Mu.ZEE, Oostende.
 
In ‘Over Permeke’ gluren we even binnen in het gezinsleven ten huize Permeke. Vader Constant leest zijn krant, waarin het dikwijls ‘over Permeke’ ging, door de vele kritieken op zijn non-conformistische werk. Het meisje met het groene strikje is Beatty, zijn oudste dochter. Naast haar zit zijn vrouw Marietje, met op de schoot haar zoontje Mattheus die stierf aan de mazelen toe hij drie was. Bron: Permekemuseum, Jabbeke.

Kunst met gevoel

Permeke maakte in zijn leven moeilijke tijden mee. Hij leefde tijdens twee wereldoorlogen en twee van zijn zes kinderen stierven jong. Dat verdriet en die ervaringen hebben invloed gehad op zijn kunst. Tegelijk stond hij bekend als een vriendelijke en warme man. Hij leefde mee met de mensen die hij schilderde. Dat noemen we empathie: je kunt je inleven in hoe iemand anders zich voelt.

Permeke legde niet in woorden uit wat hij precies over “de mens” dacht. Hij liet zijn schilderijen het verhaal vertellen. Daardoor kan iedereen zelf nadenken over wat hij of zij in de kunstwerken ziet.

De Sjees uit 1926 vormt een sleutelwerk in het oeuvre van Permeke. De vrolijke lichte kleuren en de warme tonen staan in scherp contrast met de zwarte schilderijen die hij de jaren voordien had gemaakt. Mens en dier worden door Permeke verder gedeformeerd tot grote kleurrijke vlakken. Ondanks de monumentaliteit van de figuren en het paard ademt het werk een vrolijke lichtvoetigheid uit. De wapperende manen van het paard ende elegante tred van het dier brengen een ludieke ode aan het boerenleven. Bron: Permekemuseum, Jabbeke

Andere kunstenaars, andere accenten

Naast werk van Permeke zijn er ook kunstwerken te zien van drie andere kunstenaars.

Philippe Vandenberg (1952–2009) schilderde met dikke lagen verf en snelle, krachtige penseelstreken. Zijn werk laat zien dat mensen soms worstelen met zichzelf of met de wereld om hen heen.

Philip Aguirre y Otegui (1961) toont een beeld van een menselijke figuur die lijkt aangespoeld. De figuur rust niet stevig op de grond, maar staat wankel op twee smalle metalen staven, alsof hij zijn evenwicht probeert te bewaren. Het kunstwerk laat zien hoe kwetsbaar een mens kan zijn, alsof hij elk moment kan omvallen.

Maryam Najd (1965) maakt kunst over het naakte lichaam. In haar werk gaat het niet om schoonheid of versiering, maar om kracht en kwetsbaarheid. Ook bij Permeke betekent “naakt” niet iets grappigs of spannends, maar iets algemeens: het laat de mens zien zoals hij is, zonder extra’s.

Praktische informatie

De tentoonstelling Zie de mens loopt nog tot 19 april 2026 in het Permekemuseum, een satellietmuseum van Mu.ZEE.

Adres: Gistelsteenweg 341, 8490 Jabbeke, België.

Tijdens de wintermaanden toont het museum vooral kunstwerken uit de eigen collectie, waaronder veel werken van Constant Permeke. Meer info.

Auteur

lvd@6minutes.be

Gerelateerde artikelen

Van oude schatten tot geheime kaarten

Op ontdekking in een huis vol verrassingen Ben je klaar voor een museum waar achter elke deur iets onverwachts te ontdekken valt?...

Lees alles voor

Achter de schermen van een museum: waar slapen kunstwerken eigenlijk?

Wanneer je een museum bezoekt, zie je schilderijen aan de muur, beelden op een sokkel en misschien een paar mensen die rustig...

Lees alles voor

Kunst langs de rivier: ontdek de bijzondere wereld van Kunst aan de Maas

Wat gebeurt er als kunstenaars hun fantasie loslaten op een landschap vol water, grind, vogels en oude verhalen? In Limburg, langs de...

Lees alles voor

Luc Peire, de kunstenaar van de eindeloze lijnen

Waarom schilderde een kunstenaar bijna alleen nog maar rechte lijnen? En hoe kan een schilderij je het gevoel geven dat je in...

Lees alles voor

Glitter, vuur en gesmolten glas: “Val Saint-Lambert & Design”

Glas lijkt op het eerste gezicht gewoon… glas. Maar in het Design Museum Brussels ontdek je dat het veel meer kan zijn...

Lees alles voor

Wat is mooi? En wat is lelijk…? Ontdek het in Bozar

Wat is mooi? En wat is lelijk? Het lijkt een makkelijke vraag, maar als je de nieuwe tentoonstellingen in Bozar bezoekt, merk...

Lees alles voor