Glasramen die kerken tot leven brengen… Licht als erfgoed

Heb je ooit in een kerk gestaan terwijl de zon door kleurrijke glasramen naar binnen scheen? Dan weet je hoe bijzonder dat moment kan zijn. De muren krijgen plots rode, blauwe en gouden tinten. Het licht lijkt bijna te bewegen. Glasramen zijn geen gewone kunstwerken. Ze veranderen voortdurend met het licht van de dag.

Afbeelding: Boodschapkapel in Heverlee, een samenwerking van architect Flor Van Reeth en Eugeen Yoors, die voor de glasramen instond, 1930-1932, foto: z.d., © CEAH, Jef Schoors

In Leuven organiseert KADOC-KU Leuven de tentoonstelling Licht als erfgoed. Kerkglasramen in Vlaanderen na 1945. Daar ontdek je hoe glasramen na de Tweede Wereldoorlog een belangrijke rol speelden in Vlaamse kerken — en waarom ze vandaag nog altijd bijzonder zijn.

Kunst van glas en licht

Een glasraam bestaat uit stukjes gekleurd glas die met lood of soms beton aan elkaar worden bevestigd. Sommige stukken zijn beschilderd met details, zoals gezichten of symbolen. Maar het echte kunstwerk zie je pas wanneer er licht doorheen valt.

Overdag kleuren glasramen het interieur van een kerk. Ze zorgen voor een speciale sfeer die anders is dan buiten op straat. Wanneer de zon ondergaat, verdwijnen de kleuren bijna helemaal. Glasramen zijn dus geen kunstwerken die er altijd hetzelfde uitzien. Ze leven mee met het moment van de dag.

Waarom na 1945 zoveel nieuwe glasramen?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden veel gebouwen beschadigd of vernield. Ook kerken liepen schade op. Kapotte ramen moesten worden vervangen. Dat was een groot werk, maar tegelijk ook een kans: kunstenaars konden nieuwe glasramen ontwerpen.

Na de oorlog werden er bovendien veel nieuwe kerken gebouwd, bijvoorbeeld in nieuwe woonwijken. Glasramen bleven daarbij een belangrijk onderdeel. Maar er was een belangrijke vraag: hoe moesten die nieuwe ramen eruitzien? Moesten ze eruitzien zoals vroeger? Of mochten ze modern zijn?

Oude ambacht, nieuwe ideeën

Sommige kunstenaars kozen voor eenvoudige vormen en felle kleuren. Anderen bleven dichter bij traditionele voorstellingen, zoals heiligen of Bijbelse verhalen. Er ontstond een debat: passen moderne glasramen wel in oude kerken? En hoe werken glasramen samen met de architectuur van het gebouw? Die vragen staan centraal in de tentoonstelling.

Wat is er te zien?

De tentoonstelling begint met een korte uitleg over glasramen in Vlaanderen vanaf de 19e eeuw. Daarna maak je kennis met verschillende glazeniers — zo noemen we kunstenaars die glasramen maken — die na 1945 actief waren.

Hun archieven worden bewaard in KADOC. Dat betekent dat het museum originele tekeningen, ontwerpen en documenten bezit. Zo kan je zien hoe een glasraam eerst op papier werd ontworpen voordat het in glas werd uitgevoerd.

Er wordt extra aandacht besteed aan drie kerken en hun glasramen:

• de Sint-Hubertuskerk in Berchem
• de Onze-Lieve-Vrouwekerk in Kortrijk
• de parochiekerk Salvator Mundi in Lo (Hamont)

Je ontdekt hoe elk gebouw en elk glasraam een eigen verhaal vertelt.

Meer dan alleen kijken

Tijdens de tentoonstelling kan je ook de kapel van KADOC bezoeken. Daar zie je glasramen van Frédéric Roderburg en een hedendaags kunstwerk van Kaat Van Doren. Zo merk je dat het verhaal van glasramen niet stopt in 1945, maar vandaag nog steeds verdergaat.

De expo laat ook zien dat glasramen niet alleen kunst zijn, maar ook erfgoed. Erfgoed betekent dat iets belangrijk is om te bewaren voor de toekomst. Glasramen zijn kwetsbaar: glas kan breken, lood kan verouderen en kleuren kunnen vervagen. Daarom is het belangrijk om ze goed te onderhouden.

Licht dat blijft bewegen

Wat deze tentoonstelling bijzonder maakt, is dat ze je anders leert kijken. Niet alleen naar glasramen, maar ook naar licht. Je ontdekt dat kunst niet altijd vaststaat. Soms verandert ze elk uur van de dag.

Wie goed kijkt, ziet hoe licht en kleur samen een ruimte kunnen omtoveren. En hoe kunstenaars, zelfs na een moeilijke periode zoals een oorlog, nieuwe ideeën en schoonheid kunnen creëren.

---

Praktische informatie

Tentoonstelling: Licht als erfgoed. Kerkglasramen in Vlaanderen na 1945
Nog tot 29 maart 2026

KADOC-KU Leuven
Vlamingenstraat 39
3000 Leuven

Tijdens de tentoonstelling is ook de KADOC-kapel toegankelijk voor bezoek.

Meer informatie