Wat is mooi? En wat is lelijk…? Ontdek het in Bozar

Wat is mooi? En wat is lelijk? Het lijkt een makkelijke vraag, maar als je de nieuwe tentoonstellingen in Bozar bezoekt, merk je al snel: het antwoord verandert doorheen de tijd… én van persoon tot persoon.

Foto: Opstelling van het schilderij “Pomona” (1565) van Frans Floris de Vriendt in de tentoonstelling – “Bellezza e Bruttezza” in Bozar, Brussel.© Hallwylska Museet/Statens Historiska Museet, Stockholm ^Foto: Lotte De Beer

In Brussel lopen nu twee tentoonstellingen die perfect bij elkaar passen. De ene (Bellezza e Bruttezza) neemt je mee naar de Renaissance, zo’n 500 jaar geleden. Dat was een periode in Europa (ongeveer tussen 1400 en 1600) waarin kunstenaars en wetenschappers opnieuw geïnteresseerd raakten in de ideeën van de oude Grieken en Romeinen. Ze gingen anders kijken naar de mens, naar het lichaam en naar de wereld. De andere tentoonstelling toont hoe kunstenaars vandaag naar schoonheid kijken. Samen vormen ze een verrassende reis vol knappe gezichten, vreemde figuren en slimme vragen.

Een supermooie vrouw (die je misschien al kent)

Misschien komt ze je bekend voor: Simonetta Vespucci, de vrouw die in de Renaissance als dé mooiste van allemaal werd gezien. In de vorige editie van Kukimag (lente/zomer 2026) maakten we al kennis met haar in ons lees-/voorleesverhaal.

Kunstenaars zoals Botticelli konden niet stoppen met haar te schilderen. Ze had alles wat toen “perfect” werd gevonden: een lichte huid, golvend blond haar en een gezicht dat heel mooi in balans was. Voor veel mensen leek ze wel een godin.

Maar die schilderijen waren meer dan alleen “mooie plaatjes”. Kunstenaars verstopten er ideeën in, een beetje zoals een geheime code. Schoonheid stond bijvoorbeeld ook voor iets goeds of bijzonders. Wie mooi was, werd vaak ook als slim of deugdzaam gezien. Best streng, als je erover nadenkt!

De regels van schoonheid

In de Renaissance geloofden kunstenaars dat schoonheid te maken had met perfecte verhoudingen. Alles moest kloppen, zoals bij een puzzel. Ze lieten zich inspireren door beelden uit de oudheid, van de Grieken en Romeinen.

Je ziet in de tentoonstelling hoe schilders elkaar nadoen: dezelfde houdingen, dezelfde kapsels, dezelfde rustige gezichten. Het lijkt bijna alsof er een “handleiding voor schoonheid” bestond.

En niet alleen kunstenaars deden daaraan mee. Ook gewone mensen begonnen steeds meer bezig te zijn met hun uiterlijk. Er verschenen zelfs boeken met tips om er mooier uit te zien. Ja, ook toen al!

Maar… wat met lelijkheid?

Naast al die perfecte gezichten zie je in Bozar ook iets helemaal anders: gekke, overdreven of zelfs een beetje lelijke figuren.

Denk aan narren met belletjes op hun kleren, mensen die gekke bekken trekken of figuren die er slordig en vuil uitzien. Soms waren die bedoeld om mensen te laten lachen. Lelijkheid kon dus ook grappig zijn.

Maar niet alles is om te lachen. Sommige schilderijen tonen mensen die er “anders” uitzagen en daardoor bekeken werden als rariteiten. Vandaag voelt dat soms ongemakkelijk. Het laat zien dat ideeën over schoonheid ook iets zeggen over hoe mensen met elkaar omgaan.

Van schilderijen naar selfies

In de tweede tentoonstelling, Picture Perfect, spring je ineens naar vandaag. Hier zie je geen oude schilderijen, maar foto’s, video’s en zelfs interactieve kunst.

En plots komt het heel dichtbij. Want ook wij zijn elke dag bezig met beelden. Denk aan selfies, filters, sociale media… Iedereen lijkt er “perfect” uit te moeten zien.

Kunstenaars stellen daar vragen bij.
Wie bepaalt eigenlijk wat mooi is?
Waarom lijken zoveel beelden op elkaar?

Sommige kunstenaars tonen net het tegenovergestelde van perfectie: rimpels, verschillende lichamen, unieke gezichten. Ze laten zien dat schoonheid niet één vaste vorm heeft, maar juist heel verschillend kan zijn.

Kijk jij mee?

Wat deze dubbeltentoonstelling interessant maakt, is dat er geen juist of fout antwoord is. Misschien vind jij een schilderij mooi dat iemand anders vreemd vindt. Of ontdek je dat iets wat eerst “raar” leek, toch interessant wordt als je beter kijkt.
Dat is precies de bedoeling: anders leren kijken.
Zoals Leonardo da Vinci ooit zei: schoonheid en lelijkheid horen bij elkaar. Zonder het ene, zie je het andere misschien niet eens.

---

Praktische info

Bozar (Paleis voor Schone Kunsten), Brussel

Tentoonstellingen:

• Bellezza e Bruttezza (Renaissance): 20 februari – 14 juni 2026
• Picture Perfect (hedendaags): 7 maart – 16 augustus 2026
  
  https://www.bozar.be/nl/tentoonstellingen