Surrealisme,bij wijze van spreken…

Artikel verschenen in Kukimag n° 0 (proefeditie) – winter 2024

Het Musée de la Photographie (fotomuseum)in Charleroi ging op zoek naar de meest sprekende surrealistische foto’s uit zijncollectie en bracht die samen in een tentoonstelling. Diekan je tot 26 januari 2025bezoeken. Als titel kozen zij‘Surréalisme, pour ainsi dire…’. Wij hebben dat vrij vertaald als ‘Surrealisme, bij wijze vanspreken’.

Er hangen allerlei vreemde en fantasierijke foto’s die lijkenop dingen uit dromen. Sommige mensen noemen surrealistische kunst ‘niet serieus’, een beetje onnozel zelfs.

Maar wat is surrealisme eigenlijk?

Surrealisme is een kunststijl die ongeveer 100 jaar geleden ontstond en was een reactie op de harde tijden die de kunstenaars beleefden onder het opkomend fascisme. Fascisme betekent dat één leider of groep de baas wil zijn over alles en iedereen, zonder dat anderen mogen tegenspreken. Ze vinden hun eigen groep de allerbeste en sluiten andere mensen uit, soms zelfs met geweld. In een fascistische maatschappij is er weinig vrijheid en mogen mensen niet zelf kiezen wat ze denken of doen.

De Franse schrijver en dichter André Breton schreef het “Manifest van het Surrealisme”. Hij zei dat mensen vaak vastzitten in de echte wereld en dat ze dieperin hun dromen en fantasieën moeten duiken om zichzelf echt te leren kennen. Hij vond dat kunst niet alleen over de werkelijkheid moest gaan, maar juist over dromen en het onderbewuste, wat leeft diep in je gedachten. In surrealistische kunst zie je daarom vaak dingen die niet echt kunnen, zoals voorwerpen die op een onverwachte manier worden samengevoegd of mensen die op een mysterieuze manier worden afgebeeld.

Heel vreemd en anders

Deze tentoonstelling laat allerlei foto’s zien die heel vreemd en anders zijn. Ze tonen niet wat de fotograaf ziet, maar wat hij droomt. Surrealistische fotografen gebruikten verschillende technieken om deze vreemde, droomachtige beelden te maken. Soms sneden ze stukken van foto’s uit en plakten die op een nieuwe manier aan elkaar, zoals bij een collage.
Andere keren maakten ze gebruik van fotogrammen, waarbij een voorwerp op fotopapier werd gelegd en belicht, zonder een camera te gebruiken. Ook maakten ze overdrukken, waarbij twee beelden op elkaar werden afgedrukt om een vreemd, nieuw beeld te creëren.

Het fotomuseum toont werken van beroemde surrealistische kunstenaars zoals Magritte, ManRay en Paul Nougé. Op hun foto’s zie je heel wat dingen die wij niet normaal vinden. Ze speelden met beelden en ideeën om mensen te laten nadenken over wat echt is en wat niet.

Stap in een wereld van dromen…waar niets is wat het lijkt.‘

05/10/24 – 26/01/25
Musée de la Photographie, Charleroi – 11, av. Paul Pastur,
Charleroi(Mont-sur-Marchienne)
T. 071 43.58.10 mpc.info@museephoto.be
Openingsuren: www.museephoto

Foto bovenaan: Le bras révélateur (De onthullende arm) (1929-1930) van Paul Nougé laat je meteen nadenken over wat er precies onthuld wordt. De foto toont een arm die op een mysterieuze manier lijkt op te duiken, alsof hij iets belangrijks aanwijst. Maar wat? Dat is niet zo meteen duidelijk. Dit werk speelt met de surrealistische ideeën van het onbewuste en de verborgen kanten vande werkelijkheid.-
 Uit de reeks Subversion des images, 1929-1930. PrivéCollectie, bewaard in het Musée de la Photographie .© SABAM Belgium 2024